شناسه خبر :   201      یکشبه 22 اسفند 1395 - 13:41
کسب ایزو ۱۴۰۰۱، ضرورت برای شهرداریها و لازم برای شهروندان

حرکت شهرداریهــا در جهت کسب استانــدارد مدیریت محیــط زیست EMS (Enviromental management system)

به نام  خالق زیبائیها

« کسب ایزو ۱۴۰۰۱،  ضرورت برای شهرداریها و  لازم برای شهروندان »

محیط زیست همانند دیگر منابع ملی نظیر نفت، جنگل، معادن، آب، خاک و… میراث گذشتگان برای ما نیست، بلکه امانت آیندگان نزد ماست. رسالت همه ی انسانها برای بقاء نسلی جاودان، حفظ خوش نامی، درخشش در تاریخ و توسعه پایدار، در حفظ محیط زیست برای آیندگان است.

متأسفانه از جمله دستاوردهای بشر در دنیای صنعتی، متمدن، متجدد امروز ،که به عنوان یادگار برای نسلهای آینده باقی گذاشته است، آلودگی محیط زیست است. بر خلاف آنچه که انسان پرمدعای امروز خود، را در قله ی علــم و دانائی می بیند و بزعــم خود درجات تکامل و تعالی را در حد اعلاء پیموده است ، به علوم و فنون بسیاری دست یافته است ، هزاره دوم در شرایطی عمر خود را به هزاره سوم بخشید که بی اغراق و بدون هرگونه تعقیب انسان مدعی است که میزان پیشرفت وی در علم و فن آوری فقط در قرن بیستم بیش از کل تاریخ است. انسان در این قرن طلائی اتم را می شکافد، فضا را تسخیر می کند، به اعماق زمین دسترسی می یابد بر بسیاری از بیماریها چیره می شود، در علوم مختلف پیشــرفت غیرقابل وصف دارد و هزاران دست آورد علمـی که به آنان به حـق می بالد لکن در آن سوی سکه چه خبر؟ با کمی دقت، بررسی و کنکاش در می یابیم که میزان آلودگی زمین ( مجموعهء هواکره، آب کره، خاک کره ) فقط در نیم قرن پایانی هزاره دوم بیش از کل آلودگی زیست محیطی این کره ی کوچک خاکی از بدو خلقت زمین تا کنون است، که اگر به همین صورت ادامه پیدا کند زیست را برای آیندگان هم انسان و هم دیگر موجودات زنده با زحمت و مشکل مواجه خواهد نمود. هزار دوم در شرایطی پایان یافت که بیشترین تخریب جنگل بدست انسان در قرن پایانی آن اتفاق افتاد. در قرن بیستم یا همان قرن درخشش علم و تکنولوژی بیشترین استخراج معادن انجام شد، بیشترین اکتشاف و بهره برداری از نفت، گاز و دیگر سوختهای فسیلی صورت گرفت، بیشتر مصرف سوخت فسیلی و بدنبال آن بیشترین تولید گرما و گازهای گلخانه ای اتفاق افتاد . بیشترین وسایل نقلیه موتوری تولید و مورد استفاد قرار گرفت. بیشترین تولید و استفاده از کشتیهای غول پیکر، هواپیماهای عظیم الجثه، لکوموتیوها، نیروگاهها، کارخانجات متعدد صنعتی، پالایشگاهها و… به عنوان صنایع آلاینده در قرن پایانی هزاره دوم رخ داد.

بیشترین میزان زباله های خانگی و صنعتی بخصوص زباله های تجزیه ناپذیر در قرن بیستم تولید گردید. اگر بخواهیم به تمامی موارد اشاره کنیم با توجه به بعد فاجعه ی زیست محیطی در این قرن، در این مقال و مجال نمی گنجد. آنقدر تخریب محیط زیست و آلودگی های زیست محیطی در این قرن فراوان بود که شاید بتوان گفت « قرن پایانی هزاره ی دوم یا همان قرن بیستم » برای همیشه تاریخ سرافکنده و شرمنده ی محیط زیست خواهد ماند.

البته در این روند نابسامان استان سرسبز و ساحلی مازندران مستثنی از ایران و چهان نیست، که لازم است تا دیر نشده اگر چه دیر شد یا بهتر بگویم تا دیرتر نشده باید چاره ای اندیشید، اگر نشود چهان را اصلاح نمود حداقل می شود منطقه ای عمل کرد.

هر کس اگر به اندازه ی وسع و توانش به محیط زیست در جامعه ی کوچک خود اهمیت بدهد وآنرا حفظ کند، در کوتاه مدت خواهیم دید هم در شهرمان، هم استان و هم کشورمان همه ی مردم و مسئولین دوستدار، حامی و حافظ محیط زیست خواهند بود. صدالبته برای اصلاح این روند لازم و ضروری است کلیه ی دستگاههای خدماتی، صنعتی، علمی،‌سیاسی و… با برنامه ریزی ،منسجم و هدفمند حرکت نمایند.

ازجمله این دستگاهها شهرداریها هستند که می توانند نقش مهمی در حفظ سلامت محیط زیست داشته باشند. رشد جمعیت شهری در استان مازندران از میانگین کشوری بالاتر است. اگر چه در کل میانگین جمعیت شهری استان نسبت به میانگین کشوری وضع بهتری دارد لکن طی ۲۵ سال گذشته سالانه حدود یک درصد به جمعیت شهری استان افزوده گردید و به بیش از ۵۵ درصد رسید. این جمعیت که به حدود ۱/۷ میلیون نفر می رسد روزانه بیش از ۱/۵ هزار تن زباله تولید می کند. روزانه حدود هفتصد میلیون لیتر (سرانه مصرف روزانه حدود ۴۰۰ لیتر)آب مصرف کرده و به همین میزان فاضلاب خانگی دارد.

استفاده از وسایل نقلیه موتوری و ایجاد آلودگی هوا و آلودگی صوتی، آلودگی آبهای سطحی و منابع زیر زمینی، آلودگی انهار و رودخانه های داخل شهر و… از جمله تهدیداتی هستند که می طلبد چاره ای اندیشید. ضمن اینکه بیش از ۷۰ درصد جمعیت روستائی نیز در مناطق دشتی و در نزدیکی شهرها زندگی می کنند و زندگی شهری دارند.همچنین سالانه بیش از ۲۵میلیون نفر مسافر نیز وارد استان می گردند که بیش از کل جمعیت شهری استان بوده و زباله وفاضلاب تولیدی این تعداد جمعیت شناور نیز قابل توجه وتامل است.

حال با این همه مشکل و معضل چه باید کرد ؟ راه چاره و برون رفت چیست؟ متولی آن کیست؟


چه برنامه های در دست اقدام است؟

یکی از مهمتــرین این راه کارها و چاره اندیشــی حرکت شهرداریهــا در جهت کسب استانــدارد مدیریت محیــط زیست EMS (Enviromental management system)می باشد.

استانداردهای مدیریت زیست محیطی روشهای عمومی را برای مدیریت یک سازمان متناسب با وظایف و مسئولیت های اجتماعی و قانونی آن در قبال محیط زیست بیان می کند، که طی آن سازمان کمترین آسیب را به محیط زیست وارد می نماید.

مهمترین و معروف ترین استاندارد مدیریت زیست محیطی استاندارد ایزو۱۴۰۰۱(۱۴۰۰۱ ISO) بوده که توسط کمیته ی ۲۰۷ سازمان جهانی استاندارد(ISO)تدوین گردید.

ایزو ۱۴۰۰۱ یک استاندارد بین المللی داوطلبی بوده که اجرای آن یک فرآیند گردشی است و مستلزم ایجاد یک سیاست زیست محیطی جامع، یک روند برنامه ریزی شده در راستای کاربردی کردن این سیاست، پیاده سازی و اجرائی کردن آن و در صورت نیاز بازبینی و اجرای برنامه های اصلاحی می باشد.

مجموعه ی ایزو۱۴۰۰۱ ناظر بر سیستم های مدیریت محیط زیست، ممیزی محیط زیست، طبقه بندی، ارزیابی کارآئی محیط زیست و ارزشیابی چرخه ی زندگی است..

ایزو ۱۴۰۰۱ به عنـوان یک عنصــر مؤثر و فعال در نظام مدیریت، عملکرد زیست محیطی سازمان را ارتقاء بخشیـده، موجب انسجام و استـانـدارد سازی نظام مدیریت گشته، اجرا و راهبری امور را هماهنگ ساخته، مدیران را با شیوه های حل مشکلات آشنا نموده، موانع ساختاری موجود را مشخص کرده، مدیران را ازمدیریت سنتی، سلیقه ای و روزمرگی به مدیریت علمی ، برنامه محور و کارآمد تبدیل می نماید و به صورت فرایندی هدفمند، مشکلات و خطرات زیست محیطی مرتبط با فعالیتهای سازمان را در قسمت های مختلف شناسائی و سپس آنها را دسته بندی نموده، به اولویت بندی آنها پرداخته و برحسب اولویت بندی صورت گرفته برنامه های مشخصی به منظور کنترل و کاهش خطرات و مشکلات مورد نظر تدوین می کند. در این فرایند حوزه فعالیت، زمان بندی، مسئولیتها و روشهای انجام کار دقیقا مشخص می گردد.

با توجه به ضرورت حفظ محیط زیست و همچنین روند صعودی ایجاد آلودگیهای زیست محیطی در جهان، اندیشمندان، پژوهشگران و سازمانهای علمی و اقتصادی هر کدام به سهم خویش توجه بیشتری به ملاحظات زیست محیطی نموده و در صدد ابداع سیستمهائی بر آمدند تا بتوان از آسیب محیط زیست جلوگیری بعمل آورده و وضعیت محیط زیست را بهبود بخشد، اولین جرقه های تدوین ایزو ۱۴۰۰۰ در سال ۱۹۷۲ در کنفرانس سازمان ملل متحد در استکهلم)سوئد) که درباره محیط زیست انسان برگزار گردید ایجاد و در همان سال برنامه ی محیط زیست سازمان ملل متحد شد. قدم بعدی کنفرانس سازمان ملل درباره محیط زیست و توسعه بود که در سال ۱۹۹۲ در ریودوژانیروی برزیل برگزار شد، که این کنفرانس منجر به ایجاد کمیتهء فنی ۲۰۷ (۲۰۷ISO/TC) سازمان بین المللی استاندارد در سال ۱۹۹۳ گردید. وظیفه ی این کمیته تهیه و تدوین استانداردهای زیست محیطی است.

مسئولیت دبیرخانه این کمیته را کانادا به عهده دارد، این کمیته در سال ۱۹۹۶ اولین استاندارد از سری ایزو ۱۴۰۰۰ را منتشر کرد که تا کنون به ۲۲ استاندارد رسیده است ، یکی از استانداردهای سری ایزو ۱۴۰۰۰، ایزو ۱۴۰۰۱ می باشد که مبنای صدور گواهینامه می باشد.

اگرچه ایرانیان براساس آموزه های زرتشت و به استناد نوشته های هرودوت درحدود ۲۲۰۰ سال قبل ، هرگز عناصر چهارگانه مقدس خود شامل: آب، هوا، خاک و آتش را آلوده نمی ساختند، به طبیعت احترام می گذاشتند و آنرا دوست داشتند، حتی پارسیان اگر می خواستند کنار رودخانه یا چشمه دست خود را بشویند مقداری آب برداشته و کنار رودخانه دست می شستند و دست آلوده را داخل آب چشمه یا رودخانه نمی کردند. لکن در قرن بیستم بشر بیشترین آسیب را به محیط زیست وارد ساخت و بناچار دانشمندان می بایست بیش از دو هزار سال بعد از ایران به فکر حفظ محیط زیست بیافتند.

 

مزایا و اهمیت استاندارد ایزو ۱۴۰۰۱:

برخی از مزایای این سیستم عبارتند از:

– اطمینان از حفاظت محیط زیست (در سطح محلی، منطقه ای و جهانی)، که در سطح محلی شهرداریها می توانند نقش بسیار مهمی داشته باشند.

– بهبود روشهای مدیریت، بویژه ترغیب فعالیت مدیریت محیط زیست و بهبود ارتباط درون و برون سازمانی.

– کاهش مصرف منابع و مواد اولیه، ساماندهی مصرف آب و استفاده بهینه از منابع

– کاهش مصرف انرژی و سوخت و جلوگیری از اتلاف منابع.

– کاهش ضایعات و پسماندها و استفاده از روشهای بازیافت.

– افزایش رعایت مقررات و قوانین زیست محیطی.

– آمادگی و واکنش در وضعیت اضطراری هنگام بروز بلایا و حوادث.

– کاهش نارضایتی، شکایات، جریمه ها و مجازاتهاو افزایش رضایتمندی عمومی.

– ارتقاء بهره وری.

– ارتقاء ایمنی و بهداشت کار و محیط و بهداشت عمومی.

– ورود به سیستمهای مدیریت زیست محیطی در سطح جهانی.

– کاهش آلودگیهای آب، خاک، هوا و منابع زیرزمینی.

– بهبود کیفیت محیط زیست طبیعی و انسانی و نهایتا حصول توسعه پایدار.

– شهروندان با آموزشهای لازم و آگاهی یافتن در جهت حفظ محیط زیست و زیبائی محیط با شهرداری همکاری خواهند داشت.

– بصورت خودجوش و با آگاهی کامل از آلوده سازی محیط زیست ( بخصوص رهاسازی فاضلاب، ریختن زباله، ایجاد آلودگیهای صوتی و…)خودداری خواهند نمود.

– با کسب ایزو ۱۴۰۰۱ صنایع آلاینده و یا مزاحم ساماندهی گردیده تا ایجاد مزاحمت نکنند.

– حکومتهای محلی می توانند با قدرت بر سایر سهامداران شهر بخصوص بنگاههای تجاری و صنعتی بخشهای خصوصی یا دولتی تأثیر گذاشته و نسبت به استاندارد سازی آنان اقدام نمایند.

– فقط دیگران مسئول حفظ محیط زیست نخواهند بود بلکه فعالیتهای زیست محیطی از کوچکترین اجتماع یا خانه و خانواده شروع شد و به تمامی دستگاهها یا کل جامعه تسرّی پیدا خواهد نمود.

– با کسب ایزو۱۴۰۰۱ حکومتهای محلی و شهر مجبور می شوند تا اقداماتی را در درون ساختار خود از درون انجام داده تا ضمن هماهنگی و همسوئی هدفمند درون سازمانی، حساسیت های زیست محیطی خود را به شهروندان و دیگر بخشهای جامعه نشان داده و موجب توجه بیشتر شهروندان به محیط زیست و همچنین ترغیب دستگاهها جهت کسب ایزو۱۴۰۰۱ گردند.

– نیازسنجی و الویت بندی اقدامات زیست محیطی بخصوص در بخشهای جمع آوری و دفع بهداشتی زباله، جمع آوری و تصفیه فاضلابهای خانگی ، صنعتی و کشاورزی، کاهش آلاینده های صوتی، افزایش سرانه فضای سبزو… با حمایت اعتباری مقامات کشوری و استانی انجام خواهد پذیرفت.

آنچه که گفته شده و دهها مزیت دیگر که در فرآیندهای سری ایزو۱۴۰۰۱ بیان گردید، حساسیت موضوع را بخوبی معرفی نموده و ضرورت اجرای آن توسط شهرداریها وحکومتهای محلی را بیان می کند. با توجه به موارد گفته شده کسب گواهی ۱۴۰۰۱ برای شهرداریها لازم و ضروری است. و برای حفظ و ارتقاء سلامت جسمی و روحی شهروندان و همچنین نگهداری و حفاظت محیط زیست باید تمام شهرداریها بخصوص شهرهای بزرگ استان مازندران و دیگر استانها به اخذ گواهی ایزو۱۴۰۰۱ تشویق، ترغیب و حتی در یک برنامه ی زمان بندی اجبار و الزام نمود.

 

کسب این گواهی منافع بسیاری را در درون و برون سازمان در برخواهد داشت:

– می تواند منافع داخلی و خارجی متعددی برای حکومتهای محلی( شهرداریها ) در برداشته باشد.

– شهرها می توانند بخش قابل توجهی از منابع مصرفی روزانه ی خود صرفه جویی نمایند.

– به سبب بازبینی زیست محیطی که موجب شناسائی افراط و تفریط و اصراف می باشند هزینه های خود را در بسیاری از جهات ساماندهی و مدیریت نماید.

– یک سیستم مدیریت زیست محیطی(EMS) مؤثر می تواند تعهد و التزام اخلاقی کارمندان را بالا برده و مشارکت آنان را در حفظ زمین پاک افزایش دهد.

– این فرآیند به توسعه یک سیستم مدیریت مبتنی بر اطلاعات کمک مؤثر می نماید.

– چشم اندازها و آینده فضای سرزمینی مدیریت گردیده و از اتلاف زمین جلوگیری می گردد.

– کلیه پرسنل بصورت هماهنگ، آگاهانه، بدون موازی کاری، هدفمند و با برنامه و نظام مند در جهت ارتقاء اهداف سازمانی تلاش خواهند نمود.

– آموزشهای درون سازمانی بر اساس نیاز سازمان و طبق شاخصهای زیست محیطی انجام خوهد پذیرفت.

– اعضای سازمان در فعالیتهای سازمانی هم فکری، هم اندیشی و هم افزائی خواهند داشت.

– پرسنل نسبت به سازمان احساس مالکیت نموده و در انجام بهینه وظایف نهایت سعی و تلاش خود را مبذول خواهند داشت.

– با ارجحیت یافتن روز افزون محیط زیست کسب ایزو ۱۴۰۰۱ می تواند چهره سبز شهر را به شهروندان نشان دهد.

در صورت اقدام توسط شهرداریها، و اخذ ایزو ۱۴۰۰۱، این دستگاه تعهد بسیار سنگینی را در قبال مردم و محیط زیست پذیرفته و آن تعهد چیزی نیست جز حفظ و حراست از حقوق متقابل مردم و محیط زیست، چرا که سلامت جامعه منوط به داشتن محیط زیست سالم است و لازمه داشتن محیط زیست سالم، داشتن مردم و دستگاههائی است که اهمیت موضوع را شناخته و در حفظ آن بکوشند.

به امید آن روز

 

دکتر اسلام بابانژاد

عضو شورای اسلامی شهر بهشهر
رئیس کمسیون گردشگری شورا

  نسخه چاپی

اخبار مرتبط




نظرات بیندگان

  حسین از مشهد
  08:06 - 1395/12/22
1           0
بسیار جالب و متین. کمتر عضو شورای شهری اینگونه نگاه علمی دارد.
  نگار
  08:50 - 1396/01/13
واقعا ما هم ندیدیم شورای شهر با این نگاه
  محمد صادق
  08:51 - 1396/01/13
0           0
خیلی برام جالب بود فکر میکردم ایزو فقط برای اجناسه.

ارسال نظر





نظر شما

نظر شما بازدید کننده گرامی نسبت به نسخه آزمایشی سایت خبری تحلیلی الف پرس ؟


بسیار عالی
عالی
متوسط
ضعیف